Béo phì là gì? Nguyên nhân và cách điều trị béo phì hiệu quả

Béo phì là gì? Béo phì không đơn thuần là vấn đề cân nặng mà là tình trạng tích tụ mỡ thừa quá mức, gây áp lực lớn lên sức khỏe và hệ xương khớp. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc mất cân bằng giữa năng lượng nạp vào và tiêu hao, kết hợp với các yếu tố như lối sống ít vận động, thiếu ngủ hoặc di truyền.

Lộ trình cải thiện vóc dáng bền vững Để giảm cân hiệu quả, bạn cần kết hợp đồng thời ba yếu tố: cắt giảm khoảng 500 calo trong khẩu phần ăn hàng ngày, duy trì vận động ít nhất 60-75 phút và có thể bổ sung các loại thực phẩm chức năng hỗ trợ theo tư vấn của dược sĩ. Lưu ý rằng thuốc giảm cân hay thực phẩm bổ sung không phải là “thuốc tiên” và chỉ phát huy tác dụng tốt nhất khi đi kèm chế độ ăn uống lành mạnh. Việc kiên trì theo đuổi lộ trình ít nhất 6 tháng sẽ giúp bạn không chỉ lấy lại vóc dáng thon gọn mà còn bảo vệ cơ thể khỏi các biến chứng nguy hiểm về huyết áp và tim mạch.

1. Béo phì là gì? Cách để xác định bạn có béo phì hay không

Nói một cách gần gũi nhất, béo phì không chỉ là câu chuyện về cân nặng, mà là tình trạng cơ thể đang tích trữ một lượng mỡ thừa nhiều hơn mức cần thiết. Bạn có thể hình dung mỡ giống như một “kho năng lượng dự phòng”, nhưng khi kho này quá tải, nó bắt đầu gây áp lực lên xương khớp và các cơ quan bên trong, khiến chúng ta thường xuyên cảm thấy nặng nề, mệt mỏi trong các hoạt động thường ngày.

Để xác định tình trạng này một cách chính xác thay vì chỉ nhìn bằng mắt thường, các chuyên gia thường sử dụng chỉ số khối cơ thể (BMI). Bằng cách tính toán dựa trên mối tương quan giữa chiều cao và cân nặng, BMI cung cấp một con số cụ thể giúp bạn biết mình đang ở ngưỡng an toàn hay chạm mức béo phì. Đây là “thước đo” đơn giản nhưng vô cùng quan trọng, giúp bạn có cái nhìn khách quan về sức khỏe để từ đó xây dựng một lộ trình ăn uống và luyện tập phù hợp nhất.

– Công thức tính BMI: BMI = Cân nặng (kg) / [chiều cao (mét) x chiều cao (mét)

Phân loại	BMI (kg/m2)
Gầy	< 18.5
Bình thường	18.5 – 24.9
Béo phì độ I	25 – 29.9
Béo phì độ II	30 – 39.9
Béo phì độ III	> 40

Như vậy những người có chỉ số BMI trên 25 được coi là béo phì.

Người có chỉ số BMI trên 25 được coi là béo phì

Người có chỉ số BMI trên 25 được xem là bị béo phì

2. Nguyên nhân gây béo phì:

Mặc dù có những ảnh hưởng của di truyền, lối sống và nội tiết tố tác động lên việc thừa cân, nhưng hầu như béo phì xảy ra khi chúng ta nạp nhiều calo hơn là đốt cháy thông qua tập thể dục và các hoạt động bình thường hàng ngày. Cơ thể của chúng ta lưu trữ những calo dư thừa ở dạng mỡ thừa, chất béo. Nói chung, các nguyên nhân chính của bệnh béo phì là:

Không hoạt động: Nếu bạn ít hoạt động, bạn sẽ không đốt cháy nhiều calo. Với một lối sống ít vận động, bạn có thể dễ dàng tích trữ nhiều calo mỗi ngày so với bạn tiêu thụ thông qua tập thể dục và các hoạt động bình thường hàng ngày.
Chế độ ăn uống và thói quen ăn uống không lành mạnh: Tăng cân là không thể tránh khỏi nếu bạn thường xuyên ăn nhiều calo hơn bạn đốt cháy.
Yếu tố di truyền: gen có thể quyết định lượng mỡ thừa mà chúng ta tạo thành, lưu trữ, và nơi mà chất béo phân phối trong cơ thể. Gen cũng đóng vai trò trong cách thức mà cơ thể chúng ta hấp thu thức ăn, và đốt cháy lượng thức ăn đó như thế nào thông qua tập các hoạt động.
Lối sống của gia đình: Nếu bạn sống trong một gia đình mà bố, mẹ bạn đều bị béo phì thì nguy cơ bạn cũng bị béo phì là rất cao, điều này không phải do gen quy định mà là do xu hướng ăn uống tương tự mà bố, mẹ bạn tập cho bạn.
Một số loại thuốc: một số thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh, thuốc tiểu đường, thuốc chống loạn thần, steroid và thuốc chẹn beta… có thể gây ra tình trạng béo phì.
Tuổi tác: Béo phì có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thậm chí ở trẻ nhỏ. Nhưng khi bạn có tuổi, những thay đổi nội tiết tố và một lối sống ít hoạt động làm tăng nguy cơ béo phì. Ngoài ra, số lượng cơ bắp trong cơ thể của bạn có xu hướng giảm theo tuổi tác. Khối lượng cơ thấp này dẫn đến giảm sự trao đổi chất. Những thay đổi này cũng làm giảm nhu cầu calo. Nếu bạn không có ý thức kiểm soát những gì bạn ăn và hoạt động thể thao ít hơn khi bạn có tuổi, bạn sẽ có khả năng tăng cân.
Mang thai: Trong thời gian mang thai, trọng lượng của người phụ nữ tăng là điều bắt buộc. Một số phụ nữ thấy trọng lượng này rất khó để mất sau khi em bé được sinh ra.
Bỏ hút thuốc: Bỏ thuốc lá thường được gắn liền với tăng cân. Và đối với một số người, nó có thể dẫn đến tăng cân dẫn đến người đó trở nên béo phì. Về lâu dài, tuy nhiên, bỏ hút thuốc vẫn là một lợi ích lớn hơn cho sức khỏe của bạn hơn là tiếp tục hút thuốc.
Thiếu ngủ: Không ngủ đủ giấc hoặc ngủ quá nhiều có thể gây ra những thay đổi trong kích thích tố làm tăng sự thèm ăn của bạn. Bạn cũng có thể thèm các thực phẩm giàu calo và carbohydrate, có thể góp phần vào việc tăng cân

3. Các phương pháp giảm cân chống béo phì:

Thay đổi chế độ ăn uống
Tập thể dục và các hoạt động thể thao.
Thay đổi hành vi, lối sống
Sử dụng thực phẩm chức năng giảm cân, thuốc giảm cân

3.1. Thay đổi chế độ ăn uống:

Giảm calo và tập thói quen ăn uống lành mạnh là rất quan trọng để khắc phục béo phì, thừa cân..

Thiết lập một chương trình giảm cân toàn diện ít nhất sáu tháng và duy trì chương trình trong ít nhất một năm để tăng tỉ lệ thành công của việc giảm cân.

Rau củ quả chứa năng lượng thấp hơn nhưng lại gây cảm giác no hơn

Rau củ quả chứa năng lượng thấp hơn nhưng lại gây cảm giác no hơn

Không có chế độ ăn uống giảm cân tốt nhất. Thay đổi chế độ ăn uống để điều trị béo phì, thừa cân bao gồm:

– Cắt giảm lượng calo:Chìa khóa để giảm cân là cắt giảm lượng calo đưa vào. Bạn có thể xem lại thói quen ăn uống hằng ngày của bạn để xem bình thường có bao nhiêu calo bạn tiêu thụ và chỗ nào bạn có thể cắt giảm lượng calo đó. Bạn và bác sĩ có thể quyết định lượng calo bạn cần có trong mỗi ngày nhưng một lượng điển hình là 1.200 đến 1.500 calo cho phụ nữ và 1.500 đến 1.800 nam giới.

– Cảm giác no khi lượng calo ít hơn: Một số loại thức ăn gây cảm giác đói hơn mặc dù chứa năng lượng cao hơn như bánh kẹo, chất béo, socola,… ngược lại một số loại thức ăn chứa năng lượng thấp hơn nhưng lại gây cảm giác no hơn như rau củ quả, những thực phẩm này gây cảm giác no cho bạn, khiến bạn hài lòng hơn về bữa ăn.

– Hạn chế một số loại thực phẩm: hạn chế ăn một số nhóm thực phẩm chứa carbohydrate năng lượng cao hoặc các thức ăn chứa chất béo no. Uống đồ uống không đường, và hạn chế những thức uống có đường.

3.2 Tăng cường tập luyện, vận động thể lực để đốt cháy năng lượng

Việc tăng cường vận động và tập luyện thể lực là chìa khóa vàng giúp cơ thể đốt cháy năng lượng dư thừa, từ đó hỗ trợ giảm cân và duy trì vóc dáng lý tưởng một cách bền vững. Không chỉ dừng lại ở việc cải thiện ngoại hình, thói quen này còn tác động sâu sắc đến sức khỏe bên trong khi giúp giảm các chỉ số mỡ máu xấu (TC, TG, LDL-c), tăng cường mỡ máu tốt (HDL-c), đồng thời hỗ trợ kiểm soát đường huyết và huyết áp hiệu quả.

Để đạt được kết quả tối ưu, bạn nên dành khoảng 60 đến 75 phút mỗi ngày cho các hoạt động thể chất. Tuy nhiên, cường độ và thời gian tập luyện cần được điều chỉnh linh hoạt dựa trên tình trạng sức khỏe của mỗi người. Đặc biệt, đối với những trường hợp có bệnh lý nền như huyết áp, mạch vành hay suy tim, việc lắng nghe cơ thể và tham khảo ý kiến chuyên gia để có một giáo án tập luyện phù hợp là điều vô cùng quan trọng.

Tăng cường vận động để tăng đốt cháy năng lượng

Tăng cường vận động để tăng đốt cháy năng lượng

3.3. Thuốc giảm cân, thực phẩm chức năng giảm cân

Sự thật về việc sử dụng thuốc trong điều trị béo phì

Nhiều người thường lầm tưởng thuốc giảm cân là “chìa khóa vạn năng”, nhưng thực tế chúng rất ít hiệu quả nếu không kết hợp chặt chẽ với chế độ ăn kiêng và vận động thể lực. Việc dùng thuốc đòi hỏi một liệu trình kiên trì và lâu dài, bởi cân nặng rất dễ tăng trở lại ngay khi ngừng sử dụng.

Đáng chú ý, một số cơ địa hoàn toàn không đáp ứng với thuốc: cân nặng không giảm sau 4 tuần, hoặc chững lại sau 6 tháng, thậm chí có trường hợp tăng cân ngược trở lại sau một năm dù vẫn đang duy trì thuốc. Do đó, bác sĩ thường khuyến cáo không nên tự ý dùng thuốc điều trị béo phì để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

Các loại thuốc hỗ trợ và cơ chế hoạt động

Trong một số trường hợp cụ thể, các loại thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép có thể được dùng phối hợp để tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng. Các nhóm thuốc này thường hoạt động dựa trên hai cơ chế chính: gây cảm giác chán ăn hoặc ức chế hấp thụ chất béo.

Ví dụ, nhóm chứa Sibutramine tác động lên hệ thần kinh để giảm cảm giác thèm ăn, trong khi nhóm Orlistat lại tập trung ức chế men lipase, ngăn chặn việc hấp thụ mỡ tại hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, tuyệt đối không được giảm cân bằng các loại thuốc lợi tiểu hay hormone giáp, và các thuốc giảm lipid máu cũng không nên được chỉ định ngay trong giai đoạn đầu của lộ trình.

Vai trò của thực phẩm chức năng trong kiểm soát cân nặng

Bên cạnh thuốc điều trị, các dòng thực phẩm chức năng giảm cân cũng là lựa chọn phổ biến giúp hỗ trợ cải thiện vóc dáng. Với cơ chế giúp đào thải mỡ thừa tích tụ và ngăn chặn một phần lượng chất béo mới đi vào cơ thể, các sản phẩm này đóng vai trò là “người đồng hành” hỗ trợ bạn kiểm soát cân nặng nhẹ nhàng hơn.

Dù vậy, để đạt được kết quả bền vững và an toàn, việc sử dụng các thực phẩm bổ sung vẫn cần dựa trên nền tảng của một lối sống lành mạnh và sự tư vấn kỹ lưỡng từ người có chuyên môn.

3.4. Một số phương pháp điều trị béo phì đặc biệt

– Đặt bóng vào dạ dày, gây cảm giác đầy dạ dày, cảm giác no và hạn chế ăn.

– Phẫu thuật nối shunt hỗng tràng dạ dày làm giảm hấp thu thức ăn.

– Khâu nhỏ dạ dày

– Phẫu thuật lấy mỡ ở bụng.

Các điều trị này chỉ dành cho người quá béo, hay béo phì làm hạn chế mọi sinh hoạt, béo phì gây tàn phế cho người bệnh sau khi đã tiết thực đầy đủ, tăng cường vận động thể lực, thay đổi hành vi không hiệu quả.

Nhìn chung việc điều trị béo phì ít hiệu quả như mong muốn, tốt nhất là phòng ngừa béo phì dựa tiết thực giảm cân và tăng cường vận động thể lực khi mới phát hiện vượt trọng lượng lý tưởng.

4) Lời Kết

Ngoài ra, nếu bạn có thắc mắc về các vấn đề liên quan đến Béo phì là gì? Nguyên nhân và cách điều trị béo phì hiệu quả hoặc cần tư vấn để lựa chọn sản phẩm phù hợp, xin vui lòng liên hệ với DƯỢC SĨ của Nhà Thuốc Việt theo các hình thức sau:

– Hotline: 0985508450

– Zalo: 0985508450

– Website: nhathuocviet.com

Địa chỉ: